Kolcorośl– sarsaparyla, Smilax

rodzina kolcoroślowate – Smilacaceae

Kolcorośl – sarsaparyla, Smilax należy do rodziny kolcoroślowatych – Smilacaceae, czasem niesłusznie jest nazwana kolcowojem. Tymczasem rodzaj kolcowój (Lycium) należy do zupełnie innej rodziny, mianowicie psiankowatych Solanaceae. Kolcorośl jest pnączem drzewiastym (obszary okołorównikowe), dostarczającym ważny surowiec farmaceutyczny - korzeń – Radix Sarsaparillae, niegdyś szeroko stosowany w medycynie. Obecnie powraca jego dawna świetność jako leku.

Kolcorośl

Korzeń Smilax zawiera fitosterole i saponiny sterydowe (ok. 3%): parylina i sarsaponina C₄₅H₇₄O₁₇. Sarsaponina w wyniku hydrolizy daje sarsapogeninę C₂₇H₄₄O₃, 2 cząsteczki glukozy i 1 cząsteczkę ramnozy.

Sarsapogenina

Surowiec jest wpisany do Farmakopei Polskiej II. Saponiny kolcorośli działają moczopędnie, przeciwzapalnie, przeciwreumatycznie, przeciwobrzękowo, wykrztuśnie, odtruwająco, napotnie, przeciwgorączkowo i przeciwartretycznie. W małych dawkach saponiny sterydowe działają androgennie, natomiast w większych ilościach estrogennie i antyandrogennie. Zwiększają retencję azotu w ustroju, wzmagają procesy odnowy tkanek i syntezy białka.

Z korzenia Smilax przygotowuje się odwar - Decoctum Rad. Sarsaparillae 5% - w chorobach z ostrym stanem zapalnym można stosować 2 szklanki odwaru na dobę (wypijać małymi porcjami w ciągu dnia). W pozostałych chorobach 100 ml odwaru 2 razy dziennie. Odwar może być używany do przemywania skóry (jako środek oczyszczający) i płukania włosów (wypryski, stan zapalny, przebarwienia, zakażenia, wypadanie włosów, przetłuszczanie się włosów, łupież, łuszczyca).

Obecnie są w sprzedaży liczne preparaty zawierające saponiny sterydowe Smilax, zalecane do kuracji zwiększających poziom testosteronu w ustroju. Aby zwiększyć efekt anaboliczny i androgenny dodawany jest do tych produktów bor, który stymuluje wzrost masy mięśniowej.

Hri Clear Complexion zawiera wyciąg ze Smilax, kosaćca i łopianu i jest polecany w leczeniu trądzików, łuszczycy i wyprysków.

Suplementy oparte na saponinach Smilax opracowano także dla zwierząt. Wykazano, że saponiny hamują stany zapalne w stawach i wspomagają procesy regeneracji tkanki kostnej oraz chrzęstnej. Ponadto zmniejszają wytwarzanie szkodliwych produktów przemiany materii, aktywuja detoksykację. Zmniejszają również nieprzyjemny zapach odchodów, hamując powstawanie cuchnących amin, wpływając przy tym pozytywnie na przemiany aminokwasów.  Podawane są koniom narażonym na duży wysiłek fizyczny oraz po kontuzjach.